تبلیغات

 

مقدمه

مصرف سرانه آب شرب یکی از پارامترهای اصلی برای طراحی تاسیسات آبرسانی ، خط انتقال و شبکه های توزیع آب شبکه های دفع فاضلاب شهری و تاسیسات تصفیه می باشد .

مقدار مصرف سرانه با توجه به استانداردهای مصرف آب موقعیت اقتصادی ، عوامل جغرافیایی از نظر آب و هوا ، عوامل اجتماعی و آداب و رسوم مردم هر منطقه محاسبه می شود .

علاوه بر این ها کیفیت و کمیت آب قابل دسترس وضعیت فنی شبکه های توزیع و قیمت تمام شده آب در مقدار مصرف آب موثر می باشد .

مصرف سرانه که همان مصرف هر شخص در شبانه روز می باشد عامل مهمی در تعیین قطر لوله شبکه بوده و در صورت عدم دقت کافی ممکن است مشکلات عدیده ای را برای شبکه توزیع به وجود آورده و از کارائی مناسب آن بکاهد .

بعنوان مثال اگر مصرف سرانه بیشتر از مقدار لزوم منظور گردد گذشته از افزایش غیر قابل قبول هزینه های اجرایی ناشی از افزایش قطر لوله ها و تاسیسات پمپاژ و ازدیاد حجم مخزن که همین افزایش قطر لوله باعث کاهش سرعت از حد مجاز شده و موجب رسوب گذاری املاح محلول در آب می گردد  و نیز جدا شدن گازهای محلول در آب باعث بروز اختلال در سیستمم توزیع می شود .

و اگر مصرف سرانه کمتر از مقدار لازم بر آوردگردد ضمن عدم کارایی شبکه کاهش قطر لوله موجب افزایش بش از حد جریان آب می شود ، که این امر علاوه بر کاهش عمر مفید لوله ها ، افت فشار در شبکه  را افزایش داده و نهایتا دسترسی به آ ب با فشار کافی را مستلزم صرف هزینه های زیادی تاسیسات ایجاد فشار و یا تعویض لوله با قطر بیشتر را می نماید . بنابراین دقت در تعیین دقیق مصرف سرانه اثر مستقیم در هزینه های اجرایی طرح خواهد داشت .

نیاز آبی بر دو عامل اصلی تیکه دارد :

اول جمعیت مصرف کننده آب

 دوم متوسط سرانه مصرف که در فصل اول گزارش حاضر در مورد جمعیت فعلی شهر و تغییرات آن در گذشته بحث شد و جمعیت سالهای بعد تا سال 1405 شمسی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و پیش بینی لازم به عمل آمده است

 در این فصل مصرف سرانه آب و نیاز آب شهر محاسبه خواهد گردید .

آنچه مسلم است بخش عمده نیاز آب شهر را نیاز آب شرب و مصارف خانگی در بر خواهد گرفت ، برای جوامع شهری ایران ، سایر مصارف عمده آب از جمله مصرف آب در مراکز صنعتی و دامپروری و یا مراکز تفریحی بزرگ در تعهد شبکه توزیع آب شهر نبوده و به صورت جداگانه تامین می گردد .

مصارف آب

همانطور که اشاره گردید در واقع عمده مصرف آب شهر رشتخوار را مصارف خانگی تشکیل می دهد که در کنار آن بخشی از آب برای فضای سبز منازل و پارک ها و یا در مرکز آموزشی خدماتی و واحدهای تجاری و کارگاهای صنعتی کوچک شهری به مصرف می رسد حجمی از آب نیز از مخازن ذخیره و لوله های انتقال آب انشعابات از محل اتصالات شیرآلات و یا لوله های پوسیده هدر می رود که به صورت تلفات آب در نظر گرفته خواهد شد .

برآورد متوسط مصرف سرانه خانگی :

آب مورد نیاز منازل مسکونی را مصارف خانگی می نماید که شامل :

مصارف آشامیدن ، پخت و پز و شستشوها، مصارف بهداشتی و وسایل تهویه ، فضای سبز خانگی و از این قبیل می گردد

میانیگین روزانه مصارف در طول یک سال برای هر نفر ، متوسط مصرف سرانه خانگی نامیده می شود .

عواملی نظیر سهولت تامین آب ، اب و هوای منطقه ،فشار در شبکه توزیع ، نوع مسکن ، کمیت و کیفیت آب ، نحوه دفع فاضلاب در تامین آن موثر است .

برای شهر رشتخوار تا کنون مطالعات جامعی در خصوص برآورد مصرف سرانه خانگی انجام نشده لذا ابتدا مصرف سرانه این شهر را در سالهای گذشته بر اساس آمار مصرف مشترکی که از شبکه آب و فاضلاب استان خراسان اخذ گردیده محاسبه و برآورد می گردد .

مصارف مشترکین خانگی در دوره های مختلف سالهای 1378 و 1379 و 1380 بر آورده گردیده است لازم به ذکر است که در جهت افزایش دقت محاسبات فقط آمار مشترکینی که با کاربری مسکونی تک واحدی بوده و کنتور آنها در دوره مربوطه قرائت گردیده محاسبه و بعد خانوار بر اساس جمعیت سال 1375 در نظر گرفته شده است .

 

 

 

منابع آب

آ بهای سطحی

حوضه آبریز این دشت در سمت غرب توسط سر شاخه های                             ریزنده به کمال شصت دره و قسمت مرکزی و شرقی آن توسط                           مسیلها و رودخانه های که به کال سالار می ریزد زهکشی شده و                           مازاد حریانهای سطحی منطقه به دشت جنگل وارد شده و نهایتا توسط                     کال شور نمک به کویر نمک می ریزد .

رودخانه شصت دره

بخش وسیعی از حوضه آبریز این رودخانه خارج از دشت                             رشتخوار واقع شده ولی مازاد آب حوصه بعدذ از عبور از                                 دشت تربت حیدریه وارد قسمت غربی دشت شده و نقش مهمی                                در تغذیه آبخوان دارد و رودخانه ی است دائمی .

زیر حوضه های دشت رشتخوار به شرح زیر است

بخش وسعیی از حوضه ابریز این رودخانه خارج از دشت رشتخوار                      واقع شده است ولی مازاد آب حوضه بعد از عبور از دشت تربت حیدریه وارد                           قسمت غربی دشت شده و نقش مهمی در تغذیه آبخوان دارد و  رودخانه ی است دائمی .

رودخانه کال سالار

مهمترین رودخانه دشت رشتخوار همین کال سالار است که   شمال و                       شرق دشت را زهکشی مینماید . طول رودخانه  کال سالار تا محل                      ورود به دشت 5/77 کیلو متر است و  این رودخانه دائمی است .

احداث سد شهید یعقوبی ( جعفر مشهدی ) بر روی این رودخانه                      در محل ورودی به دشت احداث گردیده و ضمن تنظیم  جریانهای                      سطحی و کنترل سیلاب رودخانه ، مانع خروج  سیلاب این                             رودخانه از دشت رشتخوار می شود . با احدادث                                              شبکه آبیاری و استفاده از آب تنظیم شده سطح زیر کشت                                  منطقه  توسع یافته و تغذیه آبخوان دشت افزایش یافته وبیلان منفی سفره                   آب زیر زمینی به سمت تعادل سوق داده می شود .

 

مسیل علی آباد دامن

این مسیل یکی از مسیلهای فصلی حوضه آبریز رشتخوارمی باشد ارتفاعات این مسیل کوه بند بیشه بوده . آبهای بهاره این مسیل ممی تواند در آبدهی قنوات موجود در حوالی روستای عباس آباد فراموشان و نیز تغذیه آبخوان دشت تاثیر خوبی را در بر داشته باشد طول مسیل 7/15 کیلو متر است

مسیل آبنیه

 این مسیل فصلی است  و از سیلابهای قابل توجه برخوردار می باشد                    آب بهاره این مسیل بس از عبور از روستای نوق و مشروب کردن                       باغات موجود در مسیر به روستای آبنیه رسیده و سپس مازاد آن به                     طرف دشت رشتخوار هدایت می گردد

قسمت اعظم این زیر حوضه مناطق کوهستانی تشکیل داده و لذا                             می تواند از سیلابهای قابل توجهی برخوردار باشد .

طول مسیل 75/22 کیلو متر است این مسیل در تغذیه آبخوان و جاههای                  قنوات موثر می باشد

زیر حوضه رودخانه دریز

این زیر حوضه پس از دو حوضه آبریز رودخانه های کال سالار و                      شصت دره در این منطقه بزرگترین زیر حوضه را تشکیل می دهد و                   ازپتانسیل آبی خوبی نسبت به سایر مسیلها برخوردار می باشد این                     رودخانه دارای دو شاخه اصلی دریز و کال کاهیجه بوده که                              پس از مشروب نمودن اراضی و باغات موجود در حوالی روستای                      دریز و عبور از اراضی فتح آباد به طرف دشت رشتخوار سرازیر می گردد .

قسمت اعظم این زیر حوضه کوهستانی بوده لذا می تواند از سیلابهای                     قابل توجهی برخوردار می باشد .

طول رودخانه دریز تا محل و رود به دشت 23 کیلو متر است .

  زیر حوضه فهندر

این زیر حوضه که در منتها الیه دشت ذشتخوار قرار داشته در                            واقع کوچکترین زیر حوضه این دشت رلا تشکیل میدهد جریانهای                     سطحی این مسیل پس از رسیدن به روستای فهندر و عبور از روستای               عشرت آباد و سرانجام بطرف اراضی محدوده شهر رشتخوار                           هدایت می گردد حوضه کاملا کوهستانی و دارای سیلابهای بهاری موثر میباشد .

طول رودخانه تا محل ورود به دشت 8/14 کیلو متر است بنا بر                             این چهار زیر حوضه قابل توجه دشت رشتخوار بنام های علی آباد دامن                  آبنیه ، دریز و فهندر فقط دارای رواناب می باشد .

آبهای زیر زمینی

منابع آب زیر زمینی در حوضه آبریز رشتخوار شامل آبهای نهفته                         شده و رسوبات آبرفتی است که آبخوان اصلی منطقه را تشکیل داده و                    97 درصد از آبهای استحصال شده را تامین می نمائید .

سازند های سخت منطقه سالیانه 3 درصد از آب استحصالی را                           تامین می کند که اغالب بصورت چشمه های کوچکی در کف دره ها و نواحی کوهستانی مشاهده شده است .

 همانگونه که در بخشهای رمین شناسی  اشاره گردید سازندهای                           سخت منطقه که نواحی مرتفع و کوهستانی را می پوشاند اغلب غیر قابل  نفوذ بوده و قابلیت جذب آب را نداشته و نمی تواند ذخایر آبی غنی را درخود جای دهد سازندهائیکه نفوذ پذیری سطحی ویژهه در نواحی شکسته  شده شده و در امتداد درز شکافهای دارند چشمه های کوچکی را تغذیه میکنند که آب آنها در مناطق کوهستانی به طرف آبیاری رسیده و یا در رودخانه ها تخیله شده و بخشی از دبی پایه آنها را تشکیل می دهد .

دشت رشتخوار برای اولین بار در سال 1345 مورد شناسائی و مطالعه بر اورد تخیله ای به میزان 3 میلیون متر مکعب شده است ئر سنوات بعد سال 1355، 1359،1363،1371و 1378 روند فزایند در تعداد و میزان بردالشت چاه ها بطوری که در جدول شماره (33-1) مشهود است کماکان ادامه داشته است .

 

منابع آب

 

 

 

سنوات

 آمار برداری

چاه

قنات

چشمه

مجموعه تخلیه سالانه میلیون متر مکعب

تعداد

تخلیه

تعداد

تخلیه

تعداد

تخلیه

1345

16

6

22

7

-

-

13

1355

71

56

46

5/16

-

-

5/74

1359

104

93

33

13

-

-

106

1363

201

108

58

20

-

-

128

1371

325

1257

42

16

9

5

178

1378

375

6/204

62

9/21

13

74/4

24/231

آخرین آمار برداری تا پایان سال 1378 همان آمار برداری سال 78 می باشد .

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

مقایسه حجمی بین تغذیه و تخیله سفره آب زیر زمینی را بیلان ( تراز) سفر آب زیر زمینی می نامند چنانچه حجم تغذیه بیش از تخیله باشد میزان مثبت چنانچه در آمار برداری 1345  بیلان سفره آب زیر زمینی دشت رشتخوار مثبت بوده است و در حالت عکس بیان منفی است و دشت رشتخوار در دوره های آمار برداری سال 1355 تا 1378 همیشه  دارای بیلن منفی و رو به افزایش بوده است ( جدول شماره 3-2) تراز آب زیر زمینی با استفاده از ارقام سطح آب زیر زمینی چاه های مشاهده ای و کسر آنها از ارتفاع مطلق نقطه نشانه بدست می آید